Smaakmakers

Maak kennis met de derde generatie fruitteler van Berge
Eerlijk en Heerlijk uit Zuidoostbeemster

Tekst: Grim Bouwmeester Fotografie: FrankaFotografeert

In 1612 legde Jan Adriaanszoon Leeghwater een ondergelopen veengebied droog. De droogmakerij Beemster was hiermee een feit. Deze onderneming bleek door de buitengewoon vruchtbare grond zo lucratief, dat de investeerders binnen een jaar hun geld alweer terugverdiend hadden. En in 2016 bezoeken wij een bedrijf dat ruim vierhonderd jaar na dato nog altijd letterlijk en figuurlijk de vruchten van deze rijke grond plukt.

Aan de lange, rechte Purmerenderweg ligt fruitteeltbedrijf Eerlijk & Heerlijk. Een bedrijf dat zowel qua aard van de werkzaamheden als door de mensen die het runnen grondig in de Beemster geworteld is. Als ik het erf oprijd word ik welkom geheten door een luid blaffende hond, waarna ik hartelijk wordt uitgenodigd in de keuken voor een kop koffie. Een andere, oudere fruitteler is daar op bezoek en het gesprek gaat over het weer, de kwaliteit van de kersenoogst en een nest torenvalken. Het is opvallend in welke mate deze mensen zich vereenzelvigen met de natuur.

Derde generatie fruitteler van Berge

‘Fruittelers leven altijd met het ritme van de natuur mee,’ vertelt Dirk van Berge. ‘Je vindt alle weersinvloeden terug in de boomgaard. Eén hagelbui, vorst of storm en je bent je oogst kwijt.’ Het is een interessant gegeven dat er mensen zijn die er toch voor kiezen om in het onstuimige klimaat van Nederland voor een vak te kiezen waarin datzelfde klimaat je financieel de das om kan doen. ‘We zeggen wel eens: onze portemonnee hangt buiten,’ vult Vera van Berge aan. Lekker dan. Waarom begint iemand hieraan?

‘Als je uit financieel oogpunt fruitteler wordt, ben je niet goed bezig,’ stelt Dirk, ‘dat gaat ‘m gewoon niet worden. Fruitteler word je uit bezieling.’ En dat er sprake is van bezieling bij deze twee mensen wordt mij al snel duidelijk. Ze spreken gepassioneerd over hun vak, over fruit, over trends en consumenten, en bovenal lang en omstandig over hun liefde voor de natuur om hen heen. ‘De natuur is het waard om veel voor op te geven.’

‘Eén hagelbui, vorst of storm en je bent je oogst kwijt.’

Dirk van Berge is de derde generatie fruitteler van zijn familie in de Beemster. Vanaf zijn 17e is hij al werkzaam, uiteraard volgde hij ook een opleiding in dit vakgebied, inmiddels is hij al zo’n veertig jaar zelfstandig actief. Er wordt met veel genegenheid gesproken over “vader Van Berge”, die de diepe liefde voor het vak met veel enthousiasme aan zijn zoon heeft overgebracht. Hoewel sommige zoons soms onwillig zijn om in de voetsporen van hun vader (en grootvader!) te treden, heeft dat voor Dirk nooit gespeeld. De suggestie dat hij weinig keus had grijnst hij warm van tafel.

Vera van Berge is dochter van een veeboer, die door omstandigheden gedwongen werd ook in de regio fruit te telen. Omdat haar vader geen liefde voor het vak had, vielen de ontberingen hem zwaar. Vera stond hierdoor aanvankelijk wat tweeslachtig tegenover het vak van fruitteler, totdat zij via Dirk in aanraking kwam met vader Van Berge. En ook zij ging voor de bijl. ‘Die man kon zo mooi en warm over zijn vak spreken,’ vertelt ze, ‘dan geloofde je hem ook.’ En zodoende ontstond het bevlogen duo Vera en Dirk, de kracht en macht achter fruitteeltbedrijf Eerlijk & Heerlijk.

Biologische groenten en fruit

‘Er is wel veel veranderd in de loop van de jaren, hoor,’ stelt Vera. ‘Consumenten bepalen de markt en we merken dat de teelt erg veranderd is doordat de smaak van de consumenten is veranderd.’ Ze geeft hierbij aan dat bijvoorbeeld sterappels niet meer lopen. En dat sommige groenten nu als de zogeheten “vergeten groenten” weer wat aan populariteit winnen. ‘Die zijn wij niet vergeten hoor, die eten we hier nog steeds wel.’

Wij telen ook verantwoord en in harmonie met de natuur. We hebben alleen niet betaald om er zo’n label op te zetten.’

Consumenten zijn een belangrijk onderwerp voor Vera en Dirk. Zij zouden dolgraag alle kennis en ervaring die zij hebben met consumenten willen delen, zodat er meer begrip en liefde voor fruitteelt zou komen. ‘Mensen denken zo vaak dat als iets biologisch wordt genoemd, dat het dan onbespoten is,’ vertelt Vera, ‘maar dat is helemaal niet waar. ‘Nee, wij hebben geen biologisch keurmerk voor Eerlijk & Heerlijk,’ vertelt ze. ‘Zo’n label kost gewoon te veel voor een kleine onderneming. Dat betekent niet dat wij niet biologisch zijn. Wij telen ook verantwoord en in harmonie met de natuur. We hebben alleen niet betaald om er zo’n label op te zetten.’

Boerderijwinkel

Eerlijk & Heerlijk is geen groot fruitteeltbedrijf. Met zo’n vijf hectare oppervlak moeten ze creatief zijn. ‘Wil je rendabel zijn en alleen leveren aan de handel, dan moet je toch al snel zo’n vijftien hectare hebben,’ vertelt Dirk. Omdat ze een dergelijke capaciteit niet hebben en ook niet ambiëren, zet Eerlijk & Heerlijk in op iets anders. ‘Meerwaarde,’ stelt Dirk, ‘we laten het fruit wat langer hangen, zodat ze rijper zijn en dus ook meer smaak hebben.’ Vera vult aan: ‘Mensen proeven dat ook echt. Laatst vertelden klanten mij dat ze fruit hadden gegeten en meteen merkten dat dat niet bij ons vandaan kwam. Volgens hen zit er aan ons fruit gewoon meer smaak.’ Dat je het verschil kunt proeven is een absolute kwaliteit.

Wat Eerlijk & Heerlijk ook doet, is het maken van eigen jam en appelstroop. Hiervoor gebruiken ze bijvoorbeeld het deel van de oogst dat niet helemaal aan de kwaliteitseisen voldoet. ‘Wij maken van minkukels pluskukels,’ zegt Vera, ‘en die verkopen we in onze winkel.’

‘Wat is nu charmanter dan je appels of kersen te kopen in een winkel, waar je door de ramen buiten de bomen kunt zien staan waarvan ze geplukt zijn.’

Deze winkel staat op het eigen terrein en mag zich rijk rekenen met een uitgebreide, trouwe klantenkring. Klanten uit Purmerend, Edam, Volendam, Heerhugowaard en zelfs Amsterdam komen regelmatig naar de winkel van Eerlijk & Heerlijk om daar vers fruit en vele verwante producten te kopen. ‘Ik denk dat we zo’n vijftig procent van onze oogst zelf via de winkel verkopen,’ geeft Vera aan. Dat is voor een winkel op eigen erf een behoorlijk hoog percentage, maar het geeft ook aan dat consumenten graag bereid zijn de moeite te nemen om naar het teeltbedrijf te gaan voor de meerwaarde die hun fruit heeft. En wat is nu charmanter dan je appels of kersen te kopen in een winkel, waar je door de ramen buiten de bomen kunt zien staan waarvan ze geplukt zijn. Eerlijker kan haast niet. En als het dan ook nog heerlijk is, is het helemaal de moeite waard.

De overige vijftig procent van de oogst wordt veelal verkocht aan ondernemers in de omgeving. Trouwe afnemers zijn bijvoorbeeld de Buurtboer, een pakkettendienst uit Amsterdam, een delicatessenzaak en een groentezaak in Broek en Waterland. ‘We kijken ook altijd of we nieuwe producten kunnen ontwikkelen,’ vertelt Vera. ‘Dan gaan we met een klankbordgroep beoordelen of er vraag naar is en of het interessant is.’ Momenteel spelen Vera en Dirk bijvoorbeeld met het idee om een kist aan te bieden, waarin appels, sap en jam zitten.

Maar de gedrevenheid, de liefde voor hun vak en het creatieve ondernemerschap beperken zich niet tot uitsluitend de verkoop van fruit. ‘Restaurants kunnen hier bij ons komen koken met onder andere ons fruit. Of we komen bij een restaurant of feest op bezoek met een sapproeverij.’ Los hiervan organiseert Eerlijk & Heerlijk ook één of tweemaal per jaar de zogeheten “Skuurproeverij”, waarbij horeca- of kantoorbedrijven op bezoek komen om de producten van het bedrijf te proeven. Vera geeft wel aan dat er bepaalde grenzen zijn. ‘We zijn geen horecaonderneming, dus ik ga niet kokkerellen voor Jan en alleman. Alles wat we doen moet een verlengstuk zijn van de tuin.’

Twee mensen met een rijke achtergrond en een machtige ervaring in de fruitteelt staan te popelen om elke geïnteresseerde deelgenoot te maken van hun kennis en liefde voor het vak.

De rijke Beemster is een schitterende, groene omgeving en het biedt uitstekende mogelijkheden voor mooie fietstochten. Diverse ondernemers uit de omgeving, waaronder Eerlijk & Heerlijk, organiseren excursies en tochten, waarbij verschillende bedrijven worden aangedaan die allemaal op hun manier iets leuks en/of lekkers voor de bezoekers hebben georganiseerd. ‘We hebben de Dick Trom fietstocht,’ vertelt Vera, ‘dan ga je lekker op de tandem door de omgeving fietsen en krijg je onder andere onze sappen te proeven.’

Het is duidelijk dat er meer gaande is op die vijf hectare vruchtbare poldergrond dan alleen het verbouwen van appels, peren, pruimen, kersen en aardbeien. Twee mensen met een rijke achtergrond en een machtige ervaring in de fruitteelt staan te popelen om elke geïnteresseerde deelgenoot te maken van hun kennis en liefde voor het vak. ‘Het maakt ons niet uit of ze voor een recept voor jam komen of tips willen hoe ze een boompje uit het tuincentrum zo gezond mogelijk kunnen laten groeien; we helpen iedereen,’ stelt Vera beslist. Dirk knikt instemmend. ‘Iedereen is welkom voor een bezoek aan de winkel of wat dan ook. Ze kunnen hier genieten van de rust en misschien kunnen we ze wat wijzer maken. Of in elk geval weer met wat lol op pad sturen.’ Wat voor Vera en Dirk het allerbelangrijkste is, is dat mensen zich niet bezwaard voelen om langs te komen. Ze willen laagdrempelig en toegankelijk zijn.

Gevraagd naar de samenwerking met Smaakvol NH geeft Vera aan dat het fijn vinden om in contact te komen met nieuwe zakelijke klanten en bekender te worden bij de consumenten. Maar vooral vindt ze het een mooi project, waarmee ze zich zeer verbonden voelt. ‘Niet iedereen is zich ervan bewust dat elke appel moet rijpen, dat het een jaar duurt voordat je een appel hebt. Smaakvol NH is eigenlijk ook zo. Het begint net, het moet rijpen.’ Maar naast die gelijkenis is er nog een andere reden waarom Vera en Dirk zich met ons verbonden voelen. ‘Smaakvol NH draait om smaak. Wij ook. Alles draait om smaak. Smaak en liefde voor je vak.’

VOLG ONS OP INSTAGRAM #SMAAKVOLNH


Alle rechten voorbehouden. Smaakvol Noord-Holland ©